Wyspecjalizowane unity zmieniają leczenie nowotworów. Colorectal Cancer Unit w NIO-PIB w Warszawie pokazuje, jak organizacja opieki przekłada się na wyniki.
Nowoczesna onkologia coraz dynamiczniej odchodzi od modelu, w którym pacjent przechodzi przez kolejne etapy leczenia w sposób rozproszony, pomiędzy różnymi poradniami, oddziałami i specjalistami. Znaczenia nabiera natomiast opieka organizowana w ramach wyspecjalizowanych unitów narządowych, które skupiają wiedzę, doświadczenie i odpowiedzialność za cały proces terapeutyczny w jednym miejscu. W przypadku nowotworów jelita grubego i odbytnicy takim modelem jest Colorectal Cancer Unit (CCU). W Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie CCU tworzą jednostki zlokalizowane przy ul. Wawelskiej 15 i ul. Roentgena 5, które wspólnie stanowią jedną funkcjonalną całość. 2500 przeanalizowanych przypadków pokazuje, że osiągamy wyniki na poziomie europejskim – mówią eksperci z CCU.
CCU – od diagnostyki do wyników odległych
Colorectal Cancer Unit (CCU) to nie pojedynczy oddział, ale model opieki zintegrowanej, w którym postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne prowadzone jest przez współpracujący zespół specjalistów z różnych dziedzin. To rozwiązanie, które porządkuje ścieżkę pacjenta od momentu rozpoznania, przez decyzję terapeutyczną, aż po obserwację po leczeniu. W praktyce oznacza to sprawniejszą organizację opieki, większą spójność postępowania i lepsze wykorzystanie kompetencji zespołu wielodyscyplinarnego. CCU w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie CCU także działa jako funkcjonalna struktura leczenia skojarzonego, diagnostyki, kwalifikacji zabiegowej i, co ważne, monitorowania wyników. W skład CCU w NIO wchodzi aż 11 jednostek * bez których współpracy osiągnięcie wyników na obecnym poziomie nie byłoby możliwe.
To właśnie zmiana organizacyjna jest jednym z najważniejszych osiągnięć CCU, którym obecnie kieruje dr n. med. Eryk Chrapowicki, chirurg onkologiczny od lat związany z Narodowym Instytutem Onkologii, specjalizujący się w leczeniu nowotworów jelita grubego. Jego doświadczenie koncentruje się przede wszystkim na kolorektum oraz technikach laparoskopowych. Jest także jednym z nielicznych w Polsce certyfikowanych instruktorów operacji laparoskopowych, zaangażowanym w szkolenie innych zespołów i ocenę kompetencji w tym obszarze.
W ocenie specjalisty leczenie nowotworów jelita grubego wymaga nie tylko dobrej chirurgii, ale również właściwej kwalifikacji, współpracy z gastroenterologami, onkologami klinicznymi, radiologami, patomorfologami, dietetykami i personelem odpowiedzialnym za prowadzenie dokumentacji oraz kontroli po leczeniu – dopiero taki model daje nam możliwość prowadzenia chorego zgodnie z aktualnymi standardami i podejmowania decyzji w oparciu o pełny obraz sytuacji klinicznej – mówi dr Chrapowicki.
Z perspektywy chorego najważniejsze natomiast jest to, że nie zostaje on sam z koniecznością poruszania się między kolejnymi elementami systemu, ale jest prowadzony w ramach jednej, logicznie ułożonej ścieżki postępowania. To oznacza większy komfort, mniej niepewności i większą przejrzystość całego procesu. W onkologii ma to ogromne znaczenie, ponieważ chory powinien koncentrować się na terapii i powrocie do zdrowia, a nie na samodzielnym organizowaniu kolejnych etapów diagnostyki czy leczenia. Taki model poprawia nie tylko jakość opieki, ale daje pacjentowi większe poczucie bezpieczeństwa na każdym etapie diagnostyki i terapii – mówi prof. Andrzej Rutkowski, kierownik Kliniki Chirurgii Onkologicznej i Guzów Neuroendokrynnych, który tworzył struktury CCU w NIO w Warszawie.
Światowy standard lokalnie
W NIO-PIB ścieżka CCU została uporządkowana zgodnie z wytycznymi NCCN zaadaptowanymi do warunków polskich, co pozwala łączyć światowe standardy z realiami krajowego systemu ochrony zdrowia. Dla pacjenta oznacza to większą przewidywalność leczenia, szybsze przechodzenie przez kolejne etapy diagnostyki i terapii oraz opiekę prowadzoną według jasno określonych zasad – podkreśla prof. Rutkowski.
Siłę tego modelu najlepiej pokazują wyniki leczenia. W warszawskim CCU, dzięki zastosowaniu technik małoinwazyjnych oraz metod leczenia skojarzonego, u chorych z bardzo nisko położonymi guzami nowotworowymi odbytnicy (do 5 cm od brzegu odbytu) możliwe jest przeprowadzenie operacji z szansą na przywrócenie ciągłości przewodu pokarmowego u około 35 proc. pacjentów. W całej populacji chorych z rakiem odbytnicy odsetek ten wynosi około 75 proc. To dane szczególnie ważne z punktu widzenia pacjenta, bo mówią nie tylko o skuteczności zabiegu, lecz także o jakości życia po leczeniu – możliwość uniknięcia stałej stomii w grupie chorych z najtrudniej położonymi guzami jest jednym z najbardziej wymiernych efektów nowoczesnego, dobrze zorganizowanego leczenia. Z perspektywy pacjenta jest to różnica fundamentalna – zaznacza dr Eryk Chrapowicki.
Złoty standard – ciągłość monitorowania wyników
Jednym z najważniejszych wyróżników Colorectal Cancer Unit w Narodowym Instytucie Onkologii – PIB w Warszawie jest nie tylko skoordynowany model opieki, ale również sposób oceny efektów leczenia. W ośrodku analizie oprócz przebiegu procesu diagnostyczno-terapeutycznego podlegają także jego rezultaty – zarówno bezpośrednie, jak i odległe. Oznacza to, że zespół nie kończy oceny jakości opieki na etapie efektu zabiegu, wypisu, zakończenia leczenia, ale śledzi dalsze losy pacjentów i na tej podstawie ocenia rzeczywistą skuteczność przyjętego postępowania.
Za rezultatami leczenia w CCU stoi nie tylko doświadczenie i współpraca wielu specjalistów, ale również konsekwentnie prowadzona analiza własnych wyników. Od początku działania CCU w NIO-PIB budowana jest prospektywna baza danych, obejmująca nie tylko przebieg leczenia, ale także jego efekty odległe. Obecnie znajduje się w niej około 2,5 tysiąca danych pacjentów, z czego ponad 1100 stanowią chorzy leczeni z powodu nowotworów jelita grubego – wylicza prof. Rutkowski.
Prowadzenie takiej bazy ma jednak znaczenie nie tylko naukowe czy sprawozdawcze. To narzędzie, które przede wszystkim pozwala stale doskonalić opiekę poprzez monitoring wyników odległych, pozwalając spojrzeć na leczenie w sposób całościowy: uwzględnić nawroty choroby, przeżycia i trwałość efektów terapeutycznych, a następnie porównywać rezultaty z najlepszymi ośrodkami i szybciej wyciągać wnioski z własnej praktyki klinicznej.
Jak podkreśla prof. Rutkowski, trzeba pamiętać, że wyniki osiągane przez nasz CCU powinny być odnoszone nie do lokalnych osiągnięć, lecz do poziomu europejskiego, i my tak właśnie robimy, a analizy prowadzone w Instytucie pokazują, że nasze rezultaty, zarówno chirurgiczne, jak i długoterminowe, odpowiadają standardom europejskim.
To właśnie dlatego monitoring wyników odległych jest jednym z kluczowych elementów funkcjonowania CCU. Pozwala nie tylko lepiej rozumieć skuteczność leczenia w perspektywie zgodnej z europejskimi standardami, ale i doskonalić organizację opieki i decyzje terapeutyczne na podstawie rzeczywistych rezultatów osiąganych u pacjentów. To właśnie ten element odróżnia dojrzały ośrodek referencyjny od miejsca, które poprzestaje na realizacji procedur i na tym kończy kontakt z pacjentem. To także jeden ze złotych standardów Krajowej Sieci Onkologicznej.
CCU to model, który pokazuje, że dobrze zorganizowany unit nie jest administracyjnym dodatkiem do działalności klinicznej, ale realnym narzędziem poprawy jakości opieki. A w onkologii właśnie to ma znaczenie największe – nie tylko przeprowadzić chorego przez leczenie, lecz zrobić to w sposób dający najlepszą możliwą szansę na dobry wynik i lepsze życie po terapii – podsumowuje dr Chrapowicki.
* Jednostki organizacyjne NIO-PIB zaangażowane w realizacje świadczeń w ramach CCU, to:
▪ Klinika Chirurgii Onkologicznej i Guzów Neuroendokrynnych (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
▪ Klinika Chirurgii Nowotworów Układu Pokarmowego (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Klinika Onkologii i Radioterapii (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
▪ Klinika Gastroenterologii Onkologicznej (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Klinika Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Zakład Radioterapii I (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Zakład Patomorfologii Nowotworów (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Zakład Radiologii I (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Zakład Radiologii II (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
▪ Przychodnia Onkologiczna I (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
▪ Przychodnia Onkologiczna II (lokalizacja: ul. Wawelska 15)