Dane kontaktowe
ul. W.K. Roentgena 5
02-781 Warszawa
O Pracowni
Pracownia wykonuje badania podstawowe koncentrujące się na poznawaniu mechanizmów tworzenia przerzutu nowotworowego w raku piersi. Badania dotyczą fenotypu i zachowania komórek (adhezja, migracja, inwazyjność, zdolność do tworzenia mammosfer), jak również profilowania ekspresji genów, określania różnic w proteomie i różnic metabolicznych. Istotną częścią badań jest obrazowanie komórek z zastosowaniem mikroskopii fluorescencyjnej i konfokalnej.
Określenie roli białka HAX1 w progresji raka piersi
Badania naszego zespołu wykazały podwyższony poziom transkryptu i białka HAX1 w materiale z guza pierwotnego u chorych z podtypem luminalnym raka piersi. Wykazaliśmy także istotną korelację wysokiego poziomu HAX1 w guzie pierwotnym z występowaniem przerzutu. Nasze prace wskazują na związek białka HAX1 z migracją kolektywną komórek epitelialnych oraz ze wpływem na adhezję komórka-komórka i adhezję do podłoża. Badania proteomiczne wykazały wpływ białka na składniki macierzy zewnątrzkomórkowej, co może mieć wpływ na zmiany w mikrośrodowisku guza. Scharakteryzowaliśmy także obydwa interaktomy HAX1: białkowy i RNA, co pozwoliło na zwrócenie uwagi na rolę tego białka w procesowaniu RNA, metabolizmie energetycznym i organizacji cytoszkieletu.
Obecne badania dotyczą roli HAX1 w procesie śmierci komórki na drodze entozy (zjawisko wytwarzania się struktur typu „cell-in-cell”, często obserwowane w guzie pierwotnym, ale słabo poznane), wpływu HAX1 na metabolizm komórkowy i preferowaną drogę pozyskiwania energii oraz ustalenia jego roli w powstawaniu przerzutu w modelu mysim.
Wyjaśnienie mechanizmu molekularnego działania białka HAX1 w powstawaniu neutropenii
Badania dotyczą znanego faktu, że mutacje w genie HAX1 wywołują blokadę dojrzewania neutrofili. Opracowaliśmy nowy model tego zjawiska, uzyskując linie komórkowe z deficytem HAX1 metodą CRISPR/Cas9. Badania koncentrują się na różnicach w metabolizmie lipidów zaobserwowanych w badanym modelu.
Analiza krążących komórek nowotworowych (CTC) u pacjentek z rakiem piersi
Detekcja i analiza CTC jest wykonywana za pomocą systemu CytoTrack opartego o analizę obrazu. Markery CTC i komórek krwi są znakowane fluorescencyjnie i służą do identyfikacji komórek (CK, EpCAM, CD45, DAPI). Pojedyncze komórki izoluje się mikromanipulatorem i poddaje analizie (WGA, NGS).
System wykorzystano do badania heterogenności CTC u pacjentek z luminalnym rakiem piersi, z uwzględnieniem zmian w ścieżce sygnałowej estrogenu, oraz do badania ekspresji markerów macierzystości w CTC.
Ewa A. Grzybowska
Nasz Zespół
- dr Mateusz Chmielarczyk
- dr Leszek Tarnowski
- dr Paulina Kober
- mgr Milena Jabłonowska
Doktoranci
- mgr Mostafa Kianfar
- mgr Iram Shahzadi
Sprzęt i metodyka
- Hodowle komórkowe (ludzkie linie komórkowe: MCF7, MDA-MB-231, T47D, HeLa, HL-60, Hep-G2; licznik komórek CellDrop BF Brightfield Cell Counter)
- Analiza cytometryczna (CytoFLEX, Beckman Coulter)
- Mikroskopia (mikroskop konfokalny Zeiss Axio Observer LSM800, mikroskop fluorescencyjny Olympus CKX53)
- Analiza krążących komórek nowotworowych (system CytoTrack)
Projekty
- (2025) SN/GW2/2025 Grant wewnętrzny NIO-PIB: „Weryfikacja i walidacja obecności białka HAX1 w guzie pierwotnym jako nowego markera przerzutów w luminalnym raku piersi o wydajności porównywalnej z testem wielogenowym Oncotype DX i korelacja tego parametru z liczbą krążących komórek nowotworowych (CTC)” (kierownik: Ewa Grzybowska)
- (2021–2027) 2020/39/B/NZ3/03152 NCN OPUS: „Przedefiniowanie mechanizmów śmierci komórki na drodze entozy; rola białek HAX1 i SEPT7 w regulacji entozy w modelach raka piersi in vivo i in vitro” (kierownik: Ewa Grzybowska)
- (2025) Minigrant wewnętrzny NIO-PIB: „Charakterystyka molekularna interakcji HAX1 i Aurory A w kontekście regulacji cyklu komórkowego oraz wybranych aspektów dynamiki cytoszkieletu” (kierownik: Anna Balcerak) — zakończony
- 2023/07/X/NZ2/01567 NCN MINIATURA: „Wpływ białka HAX1 na zmiany w transkryptomie i ścieżkę sygnałową estrogenu w hormonozależnej linii komórkowej z raka piersi” (kierownik: Mateusz Chmielarczyk) — zakończony
- (2024) Minigrant wewnętrzny NIO-PIB: „Badanie roli białka HAX1 w tworzeniu przerzutów poprzez ustalenie wpływu obecności HAX1 w komórkach z raka piersi i wydzielanych przez nie egzosomach na angiogenezę” (kierownik: Leszek Tarnowski) — zakończony
- (2022) 699/21 Grant Fundacji im. Jakuba hr. Potockiego: „Ustalenie wpływu białka HAX1 na proliferację i cykl komórkowy oraz związane z tym zmiany w formowaniu się mammosfer w liniach komórkowych z raka piersi” (kierownik: Ewa Grzybowska) — zakończony
- (2016–2023) 2016/21/B/NZ2/03473 NCN OPUS: „Analiza heterogenności krążących komórek nowotworowych w różnych podtypach biologicznych raka piersi” (kierownik: Ewa Grzybowska) — zakończony
Publikacje
- Wakula et al., Granulocyte differentiation arrest in HAX1-deficient cells, demonstrated in a new in vitro model of a certain phenotypic aspects of Kostmann disease, is caused by ineffective lipid droplet autophagy and fatty acids uptake. Cell Death and Disease 2026. doi: 10.1038/s41419-026-08805-y
- Szostakowska-Rodzos et al., Assessment of SOX2 performance as a marker for circulating cancer stem-like cells (CCSCs) identification in advanced breast cancer patients using CytoTrack system. Open Medicine 2025. doi: 10.1515/med-2025-1265
- Szostakowska-Rodzos et al., Plasticity of Expression of Stem Cell and EMT Markers in Breast Cancer Cells in 2D and 3D Culture Depend on the Spatial Parameters of Cell Growth; Mathematical Modeling of Mechanical Stress in Cell Culture in Relation to ECM Stiffness. Bioengineering 2025. doi: 10.3390/bioengineering12020147
- Szostakowska-Rodzos et al., The Combined Assessment of CTC and ESR1 Status in Liquid Biopsy Samples Enhances the Clinical Value of Prediction in Metastatic Breast Cancer. Int. J. Mol. Sci. 2025. doi: 10.3390/ijms26052038
- Fabisiewicz et al., Improving the Prognostic and Predictive Value of Circulating Tumor Cell Enumeration: Is Longitudinal Monitoring the Answer? IJMS 2024. doi: 10.3390/ijms251910612
- Szostakowska-Rodzos et al., Longitudinal analysis of circulating tumor cell numbers improves tracking metastatic breast cancer progression. Sci Rep 2024. doi: 10.1038/s41598-024-63679-4
- Trebinska-Stryjewska et al., HAX1: A versatile, intrinsically disordered regulatory protein. BBA-Molecular Cell Research 2023. doi: 10.1016/j.bbamcr.2023.119538
- Kianfar et al., Cell Death by Entosis: Triggers, Molecular Mechanisms and Clinical Significance. IJMS 2022. doi: 10.3390/ijms23094985
- Tomorowicz et al., New 2-[(4-Amino-6-N-substituted-1,3,5-triazin-2-yl)methylthio]-N-(imidazolidin-2-ylidene)-4-chloro-5-methylbenzenesulfonamide Derivatives, Design, Synthesis and Anticancer Evaluation. IJMS 2022. doi: 10.3390/ijms23137178
- Balcerak et al., The RNA-Binding Landscape of HAX1 Protein Indicates Its Involvement in Translation and Ribosome Assembly. Cells 2022. doi: 10.3390/cells11192943
- Chatterjee et al., The type III secretion system effector EspO of enterohaemorrhagic Escherichia coli inhibits apoptosis through an interaction with HAX-1. Cellular Microbiology 2021. doi: 10.1111/cmi.13366
- Grzybowska EA, Wakula M., Protein Binding to Cis-Motifs in mRNAs Coding Sequence Is Common and Regulates Transcript Stability and the Rate of Translation. Cells 2021. doi: 10.3390/cells10112910
- Trebinska-Stryjewska et al., Impact of Medium pH on DOX Toxicity toward HeLa and A498 Cell Lines. ACS Omega. doi: 10.1021/acsomega.9b04479
- Wakula et al., Quantification of Cell-Substrate Adhesion Area and Cell Shape Distributions in MCF7 Cell Monolayers. JoVE 2020. doi: 10.3791/61461
- Tabor et al., How to Predict Metastasis in Luminal Breast Cancer? Current Solutions and Future Prospects. IJMS 2020. doi: 10.3390/ijms21218415
- Wakula et al., The interactome of multifunctional HAX1 protein suggests its role in the regulation of energy metabolism, de-aggregation, cytoskeleton organization and RNA-processing. BioSci Rep 2020. doi: 10.1042/BSR20203094