Zachowanie pamięci o dziedzictwie naszej Patronki Marii Skłodowskiej-Curie, bez której Instytut nigdy by nie powstał, jest dla nas niezwykle istotne. Wybitna Polka pozostaje nieustająco inspiracją dla wielu z nas. Dlatego właśnie przy Biurze Rzecznika Prasowego powołano Sekcję Historii Instytutu, którą prowadzi Aleksandra Towpik, skrzętnie dokumentując blisko stuletni dorobek Instytutu oraz ludzi, którzy go tworzyli.
Dbając o spuściznę Instytutu wiemy, jak ważne są relacje z instytucjami, które profesjonalnie zajmują się ochroną i upowszechnianiem dziedzictwa kulturowego. Dlatego niezwykle cenimy sobie współpracę z Archiwum Akt Nowych (AAN), realizowaną na mocy dwustronnego porozumienia.
Wymiernym efektem tej współpracy jest wyjątkowa wystawa, którą można oglądać w Parku im. Marii Skłodowskiej-Curie przy ul. Wawelskiej. „ZaRADne. Kobiety na rzecz Instytutu Radowego w Warszawie w stulecie rozpoczęcia budowy” to opowieść o niezwykłych kobietach, które realizowały wizję Marii Skłodowskiej-Curie o powołaniu pierwszej nowoczesnej instytucji onkologicznej w odradzającej się Polsce. To także historia odwagi, determinacji i społecznej mobilizacji w szczytnym celu.
Autorki projektu, Aleksandra Towpik (NIO-PIB) i Karolina Grobelska (AAN), oraz Dorota Sobota (AAN), która odpowiadała za stronę graficzną projektu, poszły jednak o krok dalej i stworzyły katalog do wystawy „ZaRADne”, który rozwija i utrwala tę niezwykłą opowieść. Wydawcą katalogu jest Archiwum Akt Nowych.
9 marca w historycznej sali im dr Bronisławy Dłuskiej w Instytucie przy ul. Wawelskiej odbyło się spotkanie z okazji premiery publikacji. Wydarzenie otworzyły wystąpienia dr hab. n. med. Doroty Kiprian, prof. NIO-PIB, Naczelnego Specjalisty Radioterapeuty Instytutu i Mariusza Olczaka – Dyrektora Archiwum Akt Nowych. Wśród zaproszonych gości znaleźli się ci honorowi – Pani Magdalena Stajewska z rodziną, wnuczka jednej z bohaterek wystawy – dr Zofii Garlickiej, oraz prof. Andrzej Kułakowski, Kawaler Orderu Orła Białego, Honorowy Obywatel m.st. Warszawy, nestor polskiej onkologii i wieloletni dyrektor Instytutu.
Następnie autorki przybliżyły kulisy powstawania projektu i opowiedziały o jego bohaterkach, które często pozostając w cieniu, odegrały niezwykle istotną rolę w tworzeniu Instytutu Radowego, dziś Narodowego Instytutu Onkologii.
Instytut był wspólnym dziełem sióstr Skłodowskich – połączeniem wizji Marii Skłodowskiej-Curie i niezwykłego talentu organizatorskiego dr Bronisławy Dłuskiej, która była jego główną twórczynią i budowniczą. Jego powstanie wsparły intelektualne elity okresu międzywojennego – środowiska akademickie, towarzystwa naukowe i politycy. Niezwykle ważną rolę odegrały w tej historii również przedstawicielki organizacji kobiecych. Wśród nich znalazły się matki polskiej niepodległości i czołowe działaczki społeczne, a przy tym żony najważniejszych polityków okresu międzywojennego: Michalina Mościcka, Aleksandra Piłsudska i Zofia Moraczewska, lekarki i społeczniczki: m.in. dr Zofia Garlicka, dr Justyna Budzińska-Tylicka, dr Maria Felauer, naukowczynie – prof. Alicja Dorabialska, czy posłanki i senatorki, m.in. Maria Bartlowa, Janina Prystorowa. W gronie szczególnie zasłużonych dla powstawania Instytutu kobiet znalazły się też m.in. Pola Sterling-Okuniewska, Maria Pieńkowska, Maria Wejnertowa, Lucyna Kotarbińska, Helena Skłodowska-Szalay, Ewelina Zaleska i wiele innych. Członkinie Koła Pań Polskiego Komitetu do Zwalczania Raka oraz Komitetu Organizacji Kobiecych Zjednoczonych dla Wykończenia Instytutu Radowego im. Marji Skłodowskiej-Curie, zrzeszającego ponad czterdzieści organizacji, wspierały pozyskiwanie darczyńców, organizowały akcje edukacyjne, odczyty, zbiórki i festyny, odpowiadały za opracowywanie i dystrybucję wydawnictw, filmów, plakatów i ulotek. Odpowiadały za żmudną, ale niezwykle potrzebną pracę, dzięki której polskie społeczeństwo na tak szeroką skalę wsparło budowę Instytutu.
Projekt „ZaRADne” powstał we współpracy z Archiwum Akt Nowych z okazji stulecia rozpoczęcia budowy Instytutu, które obchodziliśmy w ubiegłym roku, i stanowi świeże spojrzenie na początki naszej Instytucji. Przed nami kolejne wspólne działania, o których dowiedzą się Państwo niebawem.
Ten projekt przypomina, że dziedzictwo Marii Skłodowskiej-Curie to nie wyłącznie wielkie odkrycia naukowe, ale także wspólnota ludzi gotowych działać na rzecz dobra pacjentów i rozwoju medycyny. Historia „ZaRADnych” przypomina, że za wielkimi instytucjami zawsze stoją konkretne osoby – odważne, konsekwentne i… niezwykle zaRADne.
