Rozpoczynający się 17 kwietnia Tydzień dla Serca to inicjatywa o charakterze edukacyjnym i profilaktycznym. Jej celem jest zwiększanie świadomości społecznej na temat chorób układu krążenia oraz promowanie działań wspierających zdrowie serca.
Serce jest nie tylko symbolem życia, ale przede wszystkim jego biologicznym fundamentem. To od jego wydolności zależy funkcjonowanie wszystkich narządów, a w przypadku choroby nowotworowej – również możliwość wdrożenia i skutecznego prowadzenia terapii. Współczesna onkologia coraz wyraźniej pokazuje, że nie można mówić o skutecznym leczeniu bez równoczesnej troski o układ sercowo-naczyniowy. Terapie przeciwnowotworowe, choć ratują życie, mogą wpływać na pracę serca, a choroby kardiologiczne mogą ograniczać dostępność i bezpieczeństwo leczenia onkologicznego. To właśnie na styku tych dwóch obszarów rozwija się kardioonkologia – dziedzina, która redefiniuje podejście do pacjenta.
Kardioonkologia – odpowiedź na realne potrzeby pacjentów
Postęp współczesnej onkologii sprawia, że leczenie jest coraz skuteczniejsze, a pacjenci żyją dłużej, co wyraźnie pokazuje, jak istotne jest kompleksowe spojrzenie na cały organizm. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera układ sercowo-naczyniowy – jego prawidłowe funkcjonowanie nie tylko warunkuje możliwość prowadzenia terapii, ale także wspiera organizm w jej trakcie i po jej zakończeniu. Naturalną konsekwencją takiego podejścia jest rozwój kardioonkologii – stosunkowo nowej, dynamicznie kształtującej się dziedziny medycyny, która integruje kompetencje onkologii i kardiologii. Jej celem jest zapewnienie bezpieczeństwa leczenia przeciwnowotworowego poprzez równoległe uwzględnienie kondycji układu sercowo-naczyniowego. W praktyce oznacza to zarówno monitorowanie wpływu terapii na serce, jak i zapobieganie powikłaniom oraz takie planowanie i prowadzenie leczenia, które pozwala zachować równowagę między jego skutecznością a ochroną organizmu pacjenta.
NIO od lat konsekwentnie rozwija obszar kardioonkologii jako integralny element kompleksowej opieki nad pacjentem. Pododdział Kardioonkologii, funkcjonujący w strukturach Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Instytutu, zapewnia wyspecjalizowaną opiekę pacjentom wymagającym wsparcia.
– Naszym podstawowym zadaniem jest prowadzenie optymalnego leczenia kardiologicznego zarówno u pacjentów z wcześniej rozpoznanymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, jak i u tych, u których powikłania pojawiają się w związku z chorobą nowotworową lub jej leczeniem – w tym w następstwie terapii systemowych, radioterapii czy leczenia chirurgicznego. – wyjaśnia prof. Sebastian Szmit, ekspert Pododdziału.
W codziennej praktyce jednostka realizuje aktualne wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, obejmując opieką cały proces terapeutyczny – od oceny ryzyka sercowo-naczyniowego przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego, przez monitorowanie funkcji serca w jego trakcie, aż po długoterminową opiekę po zakończeniu terapii. Działalność kliniczna obejmuje z kolei zarówno hospitalizacje planowe i pilne, konsultacje kardiologiczne dla pacjentów wszystkich jednostek Instytutu, jak i dostęp do nowoczesnej, nieinwazyjnej diagnostyki, w tym badań echokardiograficznych, monitorowania EKG metodą Holtera, tomografii komputerowej serca czy oceny biomarkerów. Uzupełnieniem opieki jest działalność poradni kardiologicznej, w której prowadzone są ambulatoryjne konsultacje oraz diagnostyka ukierunkowana szczególnie na powikłania kardiologiczne związane z leczeniem nowotworów. Tak zorganizowany model opieki pozwala na wczesne wykrywanie zaburzeń kardiologicznych, ich skuteczne leczenie oraz minimalizowanie ryzyka groźnych powikłań, co bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo i skuteczność terapii onkologicznej.
Jak podkreśla prof. Sebastian Szmit: Skuteczne leczenie onkologiczne nie może dziś odbywać się bez równoległej troski o układ sercowo-naczyniowy. Choroby serca mogą ograniczać możliwości terapii, a sama terapia może je nasilać. Dlatego kluczowe jest prowadzenie pacjenta w sposób skoordynowany – tak, aby mógł bezpiecznie przejść leczenie onkologiczne, zachowując możliwie dobrą kondycję serca również w dłuższej perspektywie.
Rozwój wiedzy i współpracy
Istotnym elementem rozwoju kardioonkologii w NIO jest także aktywność naukowa i organizacja wydarzeń o znaczeniu międzynarodowym. W ubiegłym roku Instytut był gospodarzem pierwszej w Polsce międzynarodowej konferencji poświęconej w całości kardioonkologii – The Summit on Cardio-Oncology Excellence 2025. Wydarzenie to nie tylko zgromadziło wybitnych ekspertów z całego świata, reprezentujących najważniejsze towarzystwa naukowe, takie jak ESMO, ESC, ESTRO, EHA czy IC-OS, ale również stało się symbolicznym momentem przełomowym dla rozwoju tej dziedziny w Polsce. Konferencja była przestrzenią intensywnej wymiany wiedzy i doświadczeń w zakresie diagnostyki, leczenia oraz monitorowania pacjentów z chorobami nowotworowymi i współistniejącym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Szczególny nacisk położono na integrację opieki onkologicznej i kardiologicznej, nowe wytyczne kliniczne oraz praktyczne rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo terapii.
Co istotne, wydarzenie to stanowiło swoiste podsumowanie wieloletnich działań Instytutu w obszarze kardioonkologii, a jednocześnie impuls do dalszego rozwoju – zarówno w wymiarze klinicznym, jak i systemowym, w tym budowy sieci współpracujących ośrodków i wdrażania jednolitych standardów opieki. Kontynuacją tej inicjatywy jest planowana w tym roku kolejna edycja konferencji, która ma jeszcze silniej akcentować rolę kardioonkologii jako jednego z kluczowych filarów nowoczesnej, zintegrowanej opieki nad pacjentem.
Warto zaznaczyć, że Instytut planuje także nawiązanie i rozwijanie bardzo ścisłej współpracy naukowej z Council of Cardio-Oncology of the European Society of Cardiology (Rada Kardio-Onkologii Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego) oraz International Cardio-Oncology Society (Międzynarodowe Towarzystwo Kardio-Onkologiczne).
- Partnerstwo to ma charakter strategiczny i wykracza poza wymiar formalny – oznacza aktywne włączenie w międzynarodowy obieg wiedzy, udział w wypracowywaniu kierunków rozwoju kardioonkologii oraz dostęp do aktualnych rekomendacji i standardów postępowania. W praktyce przekłada się to na możliwość szybszego wdrażania nowoczesnych rozwiązań klinicznych, podnoszenie jakości opieki nad pacjentami oraz wzmacnianie pozycji Instytutu jako ośrodka współtworzącego europejskie i globalne standardy w tej dziedzinie. - dodaje prof. Szmit.
Serce i onkologia – wspólna odpowiedzialność
Tydzień dla Serca to moment, który skłania do refleksji nad tym, jak bardzo współczesna medycyna wymaga podejścia interdyscyplinarnego. W onkologii oznacza to odejście od myślenia wyłącznie o chorobie nowotworowej na rzecz spojrzenia na pacjenta jako całość – z uwzględnieniem wszystkich aspektów jego zdrowia. Bo skuteczne leczenie to nie tylko walka z chorobą – to także odpowiedzialność za jakość życia pacjenta dziś i w przyszłości.